Thể thao giúp tăng chiều cao cho trẻ.
Chiều cao chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như di truyền, dinh dưỡng, vận động thể lực và môi trường sống. Trong đó, có ba giai đoạn được xem là “thời điểm vàng” cho tăng trưởng chiều cao gồm thời kỳ bào thai, giai đoạn từ sơ sinh đến 3 tuổi và giai đoạn tiền dậy thì.
Muốn con phát triển chiều cao tối ưu, cha mẹ cần tận dụng tốt các giai đoạn này và tác động đúng vào ba yếu tố then chốt là dinh dưỡng, vận động và giấc ngủ.
Dinh dưỡng đóng vai trò quyết định không chỉ đối với chiều cao mà còn với thể chất và trí tuệ của trẻ. Việc bổ sung cần bắt đầu ngay từ khi người mẹ mang thai. Sau sinh, trẻ nên được bú sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu, bởi sữa mẹ giúp tăng trưởng chiều cao tốt hơn sữa công thức.
Khi trẻ bước vào giai đoạn ăn dặm và các năm tiếp theo, khẩu phần cần đảm bảo đầy đủ 4 nhóm chất gồm đạm, đường, béo, vitamin và khoáng chất. Đạm, đặc biệt là đạm động vật, giữ vai trò thiết yếu trong cấu trúc cơ thể. Chất béo không chỉ tham gia vào sự phát triển của xương dài mà còn giúp hấp thu các vitamin tan trong dầu như vitamin A, D.
Dinh dưỡng góp phần tăng chiều cao cho trẻ.
Xương phát triển nhờ quá trình “cốt hóa”, tức chuyển từ sụn sang xương, đòi hỏi sự tham gia của canxi, phospho cùng các yếu tố hoạt hóa như vitamin D, calcitriol, osteocalcin và vitamin K2. Vitamin K2 có vai trò kích hoạt osteocalcin để đưa canxi vào xương, giúp xương chắc khỏe và phát triển chiều dài. Nếu thiếu vitamin K2, canxi hấp thu vào cơ thể sẽ không được sử dụng hiệu quả, thậm chí gây hại.
Rèn luyện thể lực: Kích hoạt hormone tăng trưởng
Bên cạnh dinh dưỡng, vận động thể lực là yếu tố không thể thiếu. Việc tập luyện thể thao phù hợp từ sớm giúp kích thích cơ – xương phát triển, thúc đẩy quá trình trao đổi chất và tăng hấp thu canxi vào mô xương.
Các môn thể thao như nhảy cao, nhảy xa, bơi lội, đu xà có tác dụng kéo giãn cơ thể, kích thích cột sống và xương dài phát triển. Nghiên cứu cho thấy, luyện tập với cường độ phù hợp có thể làm tăng hormone tăng trưởng (GH) lên nhiều lần, đặc biệt khi kết hợp với giấc ngủ ban đêm. Tuy nhiên, việc tập luyện cần duy trì đều đặn, tăng dần cường độ, tránh tập quá nhẹ hoặc quá nặng trong thời gian dài.
Ngủ đủ giấc: Thời điểm xương phát triển mạnh nhất
Giấc ngủ đóng vai trò đặc biệt quan trọng bởi phần lớn quá trình phát triển chiều dài xương diễn ra vào ban đêm. Các nghiên cứu cho thấy khoảng 90% sự phát triển của xương xảy ra khi cơ thể ngủ hoặc nghỉ ngơi. Thiếu ngủ, thức khuya kéo dài sẽ làm giảm tiết hormone tăng trưởng, ảnh hưởng tiêu cực đến chiều cao theo thời gian.
Ngủ sâu và đủ giấc giúp cơ thể tăng hấp thu canxi, kích thích xương phát triển và hoàn thiện thể chất. Trung bình, trẻ cần ngủ trên 8 giờ mỗi ngày, tùy theo từng độ tuổi.
Những hiểu lầm phổ biến về tăng chiều cao
Theo TS. Nguyễn Văn Lượng, mỗi trẻ có tốc độ và mốc phát triển khác nhau. Việc áp dụng chế độ ăn kiêng cho thanh thiếu niên là không phù hợp, bởi đây là giai đoạn cơ thể cần nhiều dinh dưỡng để tăng trưởng cả chiều cao lẫn cân nặng.
Hiện nay, nhiều sản phẩm được quảng cáo giúp tăng chiều cao, chủ yếu chứa canxi, vitamin D3, vitamin K2 hoặc thậm chí hormone tăng trưởng. Hormone tăng trưởng chỉ được chỉ định trong một số trường hợp đặc biệt, khi trẻ được chẩn đoán thiếu GH. Việc tự ý sử dụng hormone tăng trưởng có thể gây nhiều tác dụng phụ nguy hiểm, nhất là khi dùng kéo dài hoặc ở người đã qua tuổi phát triển.
Ngoài ra, các loại máy móc được quảng cáo tăng chiều cao thực chất chỉ có tác dụng tương tự việc tập thể thao, không thể tạo ra sự tăng trưởng vượt giới hạn sinh lý.
Khi sụn tăng trưởng đã đóng hoàn toàn và trên phim X-quang không còn thấy khoảng sáng sụn tăng trưởng, trẻ đã hết tuổi cao thêm. Lúc này, không có biện pháp nào giúp tăng chiều cao ngoài phẫu thuật kéo dài chân – một can thiệp y khoa phức tạp, cần cân nhắc kỹ lưỡng.
Các chuyên gia khuyến cáo, cha mẹ nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi cho trẻ sử dụng bất kỳ thuốc hay thực phẩm chức năng nào liên quan đến tăng chiều cao, tuyệt đối không tự ý dùng hormone tăng trưởng khi chưa có chỉ định chuyên môn.